مقاله فرمتهای فایل های گرافیکی
سطح: مقدماتی
اگرچه هزاران فرمت فايل گرافيك موجود است، اما مرورگرهاي وب تنها تعداد كمي از آنها را پشتيباني ميكنند. اين مقاله فرمتهاي مختلف فايل گرافيك قابل دسترس و زمان كاربردشان را شرح ميدهد.
كليد واژه:
فرمت گرافيكي، گرافيك، وب، وبسايت، فشردگي، شفافيت، تنيدگي، بارگذاري تدريجي
Photographic Expert Group, Graphic Interchange Format, Portable Network Graphic, transparency,
compression, Interlacing, progressive loading, PNG, GIF
فرمتهاي فايل گرافيك پشتيباني شده توسط اكثر مرورگرهاي وب شامل GIF (Graphic Interchange Format) ، JPEG (Photographic Expert Group) ،[1]PNG (Portable Network Graphic) و گرافيكهاي برداري(Vector) هستند. بعضي از مشخصههاي فايل گرافيك عبارتند از:
شفافيت (transparency): اين مشخصه به تصوير اجازه ميدهد تا در درجات مختلف تيرگي از كدر گرفته تا شفافيت كامل قرار گيرد.
فشردگي (compression): اين مشخصه به تصوير اجازه ميدهد كه با استفاده از الگوريتمي رياضي، با گروهي از پيكسلها به عنوان يك واحد مجزا برخورد كرده و در نتيجه در فايلهاي كوچكتري ذخيره شود.
تنيدگي (Interlacing) : اين ويژگي به تصوير اجازه ميدهد كه ابتدا با رسم سطرهاي فرد و سپس بازگشت و رسم رديفهاي زوج، نمايش داده شود و در نتيجه كاربر تصوير را سريعتر ميبيند.
· تصوير متحرك (animation): تصوير متحرك با استفاده از تصاوير ثابت متوالي، تاثير حركت را بوجود ميآورد. تصاوير متحرك از نوع gif احتياج به نصب برنامهاي خاص بر روي مرورگر يا تغيير آن ندارند و تقريبا روي تمام دستگاهها عمل ميكنند.
بارگذاري تدريجي (progressive loading) : بارگذاري تدريجي شبيه به تنيدگي است. چون در ابتدا فقط بخشي از تصوير را بارگذاري ميكند، اما مبتني بر رديفهاي زوج و فرد نيست. اين روش نيز به كاربر امكان ميدهد كه تصوير را سريعتر ببيند.
فرمت GIF
فرمت GIF در سال 1980 ايجاد و در اوايل 1990 از سوي طراحان وب به عنوان فرمت گرافيك برتر براي صفحات وب پذيرفته شد. فايلهاي GIF از الگوريتم فشردهسازي استفاده ميكنند(به منظور بارگذاري سريع، اندازه فايلهاي تصويري را كوچك ميكند). فايلهاي GIF به 256 رنگ (8 بيت) محدود شدهاند و از ويژگيهاي تنيدگي و شفافيت پشتيباني ميكنند. همچنين ممكن است بتوان با استفاده از فرمت GIF گرافيكهاي انيميشني نيز ايجاد كرد. تمام مرورگرها ميتوانند فايلهاي GIF را نشان دهند. مزاياي GIF عبارتند از:
بيشترين فرمت استفاده شده
جلوه بهتر نمودارها
پشتيباني از شفافيت
فرمت JPEG
فايلهای JPEG فشرده شده هستند، اما از رنگهاي واقعي (24 بيتي( پشتيباني ميكنند و براي عكسهايي كه كيفيت تصاوير در آنها مساله مهمي تلقي ميشود به فرمتهاي ديگر ترجيح داده ميشوند. فرمت JPEG از يك بارگذاري تدريجي پشتيباني ميكند، كه يك عكس تقريبا فوري ايجاد و به مرور بقيه تصوير را بارگذاري ميكند و به تدريج كيفيت آن را بالاتر ميبرد.
برخلاف GIF، فشردگي فايلهاي JPEG ميتواند توسط طراح وب كنترل شود كه شامل سطوح مختلف كيفيت تصوير و اندازه فايل است. تمام مرورگرها ميتوانند فايلهاي JPEG را نمايش دهند. مزایای JPEG را ميتوان به در فهرست زير خلاصه نمود:
نسبت فشردهسازی بالا، كه به معنای افزایش سرعت بارگذاري ميباشد.
ارايه كيفيت عالی برای عكسها و تصاویر پیچیده
پشتیبانی رنگ 24 بیتی
2 ويراستار: در واقع فرمت PNG تنها براي وب ساخته شده است. اصليترين دليل عدم گسترش آن در سطح وسيع پشتيباني نشدن آن توسط مرورگرهاست. اما به عنوان دليلي ديگر، به جديد بودن آن نسبت به ديگر فرمتهاي موجود نيز ميتوان اشاره كرد.
1 ويراستار: در حالت كلي، در هر دو ويژگي "تنيدگي" و "بارگذاري تدريجي"، تصوير به شكل قطعات كوچك و به تدريج در سايت نمايش داده ميشود و اين كار تا انتها كه تمام تصوير بدرستي نمايش پيدا كند، ادامه مييابد. حالت ديگر اين است كه در ابتدا تصوير با كيفيت نامطلوب نمايش داده شود سپس به مرور كيفيت آن تا رسيدن به سطح واقعي افزايش پيدا كند. اين قابليت به علت نياز به نگهداري و ارسال اطلاعات اضافي به همراه تصوير باعث افزايش حجم تصوير و زمان انتقال آن ميشود، اما به مرورگرها امكان تثبیت موقعيت تصاوير را ميدهد كه باعث بهبود مشاهده ميگردد. به علاوه، كاربران ميتوانند با مشاهده بخشي از يك تصوير در مورد Load شدن باقي آن تصميم بگيرند.
فرمت PNG
فرمت PNG نسبتا جدید و به عنوان یك جایگزین برای فایل GIF معرفی شده است. يك فايل PNG رنگهای 24 بیتی، شفافیت و تنيدگي را پشتیبانی ميكند و ميتواند متن كوتاهی را به عنوان شرح محتویات عكس، برای استفاده از موتورهاي جستجو در خود جای دهد.
متاسفانه، اكثر مرورگرها از PNG پشتیبانی نميكنند و فقط یكی از آنها این كار را انجام ميدهد و البته هنوز تمام مشخصههای آن را پشتیبانی نميكند. اما این موضوع در آینده تغییر خواهد كرد. مزایای PNG به قرار زير است:
بر محدودیت رنگ 8 بیتی فايق آمده است.
امكان استفاده از شرح متن تصویر را برای موتور جستجوگر فراهم ميكند.
از شفافیت پشتیبانی ميكند.
نمودارها را بهتر از JPEG نشان ميدهد.
گرافيكهای برداری (Vector)
اكثر گرافیكهای وب، تصاویر نقشهبیتی (bitmap) هستند و شامل شبكهاي از پیكسلهای رنگی. تصاویر و توضیحات باید به عنوان گرافیكهای برداری ایجاد شوند كه شامل شرح ریاضی هر عنصر است كه شكل خطوط و رنگ تصویر را ایجاد ميكند. گرافیكهای برداری با برنامهای نظیر Adobe Illustrator و Macromedia Freehand ایجاد ميشوند و منتخب هنرمندان گرافیك برای خلق تصاویر هستند. گرافیكهای برداری باید به فرمت PNG ، JPEG یا GIF مبدل شوند تا روی صفحه وب بكار برده شوند.
كدام فرمت را بايد بكار برد؟
طراحان وب بيشتر اوقات فرمتهاي GIF و JPEG را بكار ميبرند. اما چون معمولا اندازه یك فایل GIF كوچكتر از اندازه یك فایل JPEG است، اكثر طراحان وب در پسزمینهها، كادرها، قابها (frame) و ديگر اجزاي گرافیكی، كه استفاده از رنگ 8 بیتی در آنها مناسب به نظر برسد، فرمت GIF را بكار ميبرند. بيشتر طراحان برای عكسها و توصیفات، فرمت JPEG را بر ميگزینند؛ چراكه فشردگی فايل كیفیت تصویری عكس را خدشه دار نميكند.
همانطور كه PNG توسط اكثر مرورگرهای وب پشتیبانی كامل ميشود، احتمالا براي عناصر غیرتصویری هم به عنوان جایگزینی برای GIF، از طرف طراحان وب انتخاب خواهد شد. با این وجود، GIF همچنان برای انیمیشن بكار برده خواهد شد.
نتيجهگيري
فرمتهاي GIF و JPEG به طور جهانی پشتیبانی ميشوند و طراح وب بسته، به كيفيت تصوير و محل استفاده آن نوع فرمت مورد نظر را انتخاب ميكند و هنوز زمان مناسب براي انتخاب فرمت PNG نرسيده است
